0

Rối loạn nhịp tim: Nguyên nhân, dấu hiệu, chẩn đoán và các phương pháp điều trị

Share

Table of Contents

Rối loạn nhịp tim có thể gặp ở mọi lứa tuổi, ở mọi thời điểm và gây nhiều ảnh hưởng tới tim. Ở bệnh này, tim có thể đập nhanh, đập chậm, hoặc lúc nhanh lúc chậm. Bệnh khiến cho người bệnh cảm thấy choáng váng, mệt mỏi, thậm chí là ngưng tim và tử vong.

Vậy bệnh rối loạn nhịp tim được bác sĩ định nghĩa như thế nào? Có bao nhiêu thể bệnh rối loạn nhịp tim? Có cách gì để chẩn đoán và điều trị bệnh? Hãy cùng caubinhan.com tìm hiểu về rối loạn nhịp tim qua bài viết dưới đây.

Định nghĩa rối loạn nhịp tim

Tim có thể đập nhanh hơn hoặc chậm hơn bình thường

Tim có thể đập nhanh hơn hoặc chậm hơn bình thường

Rối loạn nhịp tim (tiếng Anh: arrhythmia) là hiện tượng rối loạn điện học của tim. Chứng bệnh này bao gồm các bất thường về việc tạo nhịp cũng như các bất thường về mặt dẫn truyền điện học trong buồng tim.

Rối loạn nhịp tim có các biểu hiện lâm sàng sau:

  • Nhịp tim quá nhanh (trên 100 nhịp/ phút) hoặc quá chậm (dưới 60 nhịp/ phút)
  • Nhịp không đều hoặc lúc nhanh lúc chậm

Các rối loạn nhịp tim có thể xảy ra ở tâm nhĩ (buồng trên tim) hoặc tâm thất (buồng dưới tim). Bệnh có thể xảy ra đối với bất kì độ tuổi nào, ở bất kì lúc nào. Nhiều người không cảm nhận được triệu chứng và không nhận ra bệnh, nhưng một số trường hợp có triệu chứng kịch tính hơn và có thể đột tử do tim.  

Rối loạn nhịp tim làm tăng nguy cơ đột quỵthuyên tắc mạch máu. Đây cũng là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên đường đi cấp cứu.

Thế nào là nhịp tim sinh lý bình thường?

Nhịp tim bình thường đập đều đặn theo chu kì

Nhịp tim bình thường đập đều đặn theo chu kì

Để hiểu hơn về rối loạn nhịp tim, trước hết ta phải biết sơ bộ về nhịp tim bình thường. Nhịp tim bình thường bắt nguồn từ nút xoang (sinoatrial node), gây khử cực nhĩ, sau đó qua hệ thống nút nhĩ thất/ bó His/ mạng lưới Purkinje (the AV node/His-Purkinje system) gây khử cực thất giúp tâm thất. 

Nếu nhịp xoang bình thường, tim lúc nghỉ dao động 60-100 chu kỳ/ phút. Bạn sẽ không cảm thấy nhịp xoang hay nhịp tim bình thường. Đôi khi bạn có thể có cảm giác hồi hộp, đánh trống ngực nhưng những dấu hiệu này sẽ nhanh chóng trở lại bình thường khi bạn bình tĩnh lại.

Nguyên nhân rối loạn nhịp tim

Nguyên nhân do tim

Bệnh mạch vành là hiện tượng tắc một hoặc nhiều nhánh động mạch vành

Bệnh mạch vành là hiện tượng tắc một hoặc nhiều nhánh động mạch vành

Rối loạn nhịp tim là biến chứng của nhiều bệnh lý tim mạch:

  • Bệnh mạch vành
  • Bệnh van tim
  • Bệnh huyết áp cao
  • Mạch thoái hoá do tuổi tác
  • Bệnh cơ tim
  • Bất thường đường dẫn truyền xung điện (bẩm sinh)
  • Cơn đau tim
  • Sẹo mổ tim từ trước 
  • Chứng ngưng thở lúc ngủ

Nguyên nhân không do tim

Một số thuốc điều trị và tình trạng cường giáp hay suy giáp có thể gây nên rối loạn nhịp tim. 

Các thói quen xấu như sử dụng ma tuý, rượu, caffeine, hay thuốc lá đều có thể gây rối loạn nhịp tim. 

Đôi khi, rối loạn nhịp tim cũng xảy ra không rõ nguyên nhân (rối loạn nhịp tim vô căn). 

Ai có nguy cơ rối loạn nhịp tim cao

Bệnh suy tim gây ra nhiều biến chứng suy tim nghiêm trọng

Các bệnh tim mạch làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim

Bệnh rối loạn nhịp tim có thể gặp ở bất kỳ lứa tuổi nào và giới tính nào, tuy nhiên những đối tượng sau sẽ có nguy cơ bệnh cao hơn:

Triệu chứng rối loạn nhịp tim

Bạn cần chú ý một vài triệu chứng rối loạn nhịp tim chung sau:

Mệt mỏi, khó thở là triệu chứng điển hình của suy tim

Bạn có thể cảm thấy đánh trống ngực, mệt mỏi, khó chịu

1. Đánh trống ngực

Khi tim rối loạn nhịp, bạn sẽ có cảm giác tim đập mạnh trong lồng ngực. Đôi khi bạn thấy hẫng hụt, như tim ngừng đập rồi đập mạnh trở lại, gây khó chịu. 

2. Khó thở đột ngột

Trong rối loạn nhịp tim, các cơ khó thở đi kèm theo cảm giác tim đập không đều, hồi hộp, ngực tức nặng và đánh trống ngực. Bạn có thể đang bị rối loạn nhịp tim hoặc nhồi máu cơ tim

Huyết áp thấp gây chóng mặt

Chóng mặt và ngất xỉu có thể gây biến chứng nghiêm trọng

3. Chóng mặt

Bạn có thể có cảm giác choáng váng, mọi vật xung quanh quay vòng. Bản thân bạn cũng có thể quay vòng và mất cân bằng.

4. Ngất xỉu

Chóng mặt có thể dẫn tới ngất xỉu. Đây là triệu chứng đặc biệt bởi bạn có thể bị ngất khi đang lái xe hoặc leo cầu thang, dẫn tới chấn thương nghiêm trọng, đặc biệt là ở người già và có tiền sử bệnh tiểu đường lâu năm. 

Có những rối loạn nhịp tim nào?

Có nhiều cách để phân loại rối loạn nhịp tim:

  • Theo nhịp tim: nhanh (tachycardia), chậm (bradycardia)
  • Theo nguồn rối loạn: trên thất (supraventricular), từ thất (ventricular)
  • Theo dạng sóng QRS của điện tâm đồ: hẹp (trên thất) hoặc rộng (từ thất)
  • Theo dạng rối loạn: phát xung, rối loạn chức năng nút xoang, rối loạn nhịp thất, rối loạn nhịp nhĩ, kịch phát trên thất, dẫn truyền

Có nhiều loại rối loạn nhịp tim

Có nhiều loại rối loạn nhịp tim

1. Rung nhĩ (Atrial fibrillation)

Rung nhĩ chiếm khoảng ⅓ tổng số ca rối loạn nhịp tim. Trong rung nhĩ, các dẫn truyền qua từng nút xoang bị xoá bỏ và thay bằng những xung động ở vùng nhĩ. Điều này tạo nên rối loạn nhịp, mất đồng bộ giữa tâm nhĩ và tâm thất. 

Khi cơn rung nhĩ xảy ra, nhịp tim tăng nhanh và đột ngột nên tâm nhĩ chỉ rung lên chứ không kịp đập theo nhịp. Máu không thể di chuyển đến tâm thất mà bị ứ đọng tại buồng nhĩ. Điều này hình thành cục máu đông, gây tắc động mạch hoặc đột quỵ não

2. Cuồng nhĩ (Atrial flutter)

Cuồng nhĩ có biểu hiện tương tự như rung nhĩ. Tâm nhĩ đập nhanh, ở 300 nhịp/ phút nhưng tâm thất không đập nhanh như thế mà chỉ ở mức 75-150 nhịp/ phút. 

Rối loạn nhịp tim nhanh trên thất có sóng QRS hẹp

Rối loạn nhịp tim nhanh trên thất có sóng QRS hẹp

3. Rối loạn nhịp tim nhanh trên thất (supraventricular tachycardia)

Đây là một loại rối loạn nhịp tim phổ biến. Nhịp tim không đập theo sự kiểm soát của nút xoang và đập theo một xung điện bất thường nào đó ở phía trên tâm thất. 

Bệnh đưa chia làm 3 dạng nhỏ:

  • Nhịp nhanh vào lại nút nhĩ thất (AV node re-entry tachycardia) là loại phổ biến nhất. Bệnh thường xảy ra ở nữ, độ tuổi 20-30. Bệnh xảy ra khi có một “vòng vào lại” khu trú trong phạm vi nút nhĩ thất, và luồng xung điện bất thường sẽ lan truyền theo “vòng vào lại” này. 
  • Nhịp nhanh nhĩ bắt nguồn từ một mô nhỏ ở tâm nhĩ. 
  • Hội chứng Wolff-Parkinson-White xảy ra khi có thêm một đường dẫn truyền phụ giữa các buồng nhĩ và buồng thất của tim, cho phép tín hiệu điện đi qua giữa tâm nhĩ và tâm thất mà không qua nút AV, gây nhịp tim nhanh. 

4. Ngoại tâm thu thất (Ventricular extra-systole)

Ngoại tâm thu thất là những nhịp tim bất thường xuất hiện thêm ngoài nhịp tim bình thường. Triệu chứng này khá phổ biến và thường vô hại, và cũng thường bị bỏ qua. Việc sử dụng các chất kich thích như trà, cà phê, rượu có thể tạo ra nhiều ngoại tâm thu thất. 

Nhịp tim bình thường (trên) và nhịp nhanh thất (dưới)

Nhịp tim bình thường (trên) và nhịp nhanh thất (dưới)

5. Nhịp nhanh thất (Ventricular tachycardia)

Loại rối loạn này không phổ biến. Tâm thất đập nhanh hơn bình thường, ở mức 120-200 nhịp/ phút nhưng tâm nhĩ bình thường. Xung điện bất thường bắt đầu ở vị trí nào đó trong tâm thất, khiến tâm thất đập theo xung này.

Cơ tim tại tâm thất co bóp và bơm máu nhanh hơn nên tâm thất không được đổ đầy máu. Bệnh nhân sẽ cảm thấy mệt mỏi, nặng đầu, khó thở. 

6. Rung thất

rung thất, nhiều xung điện bất thường khởi phát từ nhiều vị trí khác nhau khắp tâm thất, khiến cho cơ tim liên tục co bóp nhưng không tạo ra đủ lực bơm máu ra khỏi tim

Rung thất khiến huyết áp giảm đột ngột và máu không đi được khắp cơ thể. Đây là tình trạng gây ngừng tim, đe doạ tới tính mạng và cần can thiệp cấp cứu ngay chỉ trong vài phút. 

7. Block tim

Block tim là hiện tượng xung điện bị chặn trên đường dẫn truyền giữa tâm nhĩ và tâm thất. Block tim có nhiều cấp độ, tuỳ theo mức độ chặn (một phần hay toàn bộ). 

Suy nút xoang khiến tim bị mất nhịp

Suy nút xoang khiến tim bị mất nhịp

8. Hội chứng suy nút xoang

Nút xoang là nơi khởi phát xung điện của tim. Khi nút xoang bị tổn thương, tim đập chậm đi hoặc bị mất một số nhịp. Ở một số trường hợp, tim luân phiên đập nhanh rồi chậm, không đều. 

9. Các loại rối loạn nhịp tim khác

Ngoài các loại chính kể trên, rối loạn nhịp tim còn có thể được chia ra thành nhiều loại khác:

  • Xoắn đinh
  • Nhịp tự thất gia tốc
  • Nhịp nhanh vào lại nhĩ thất (AV re-entry tachycardia)
  • Hội chứng QT kéo dài

Ảnh hưởng của rối loạn nhịp tim đến sức khoẻ

Rối loạn nhịp tim có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm:

  • Suy tim. Do tim phải làm việc nhiều hơn bình thường để cung cấp đủ máu đi nuôi cơ thể, hiệu quả bơm máu bị giảm.
  • Đột quỵ. Khi tim đập quá nhanh hay quá chậm, hiệu suất bơm máu giảm. Máu ứ đọng tại các buồng tim có thể hình thành các cục máu đông và dòng máu quẩn. Nếu cục máu đông di chuyển lên não, người bệnh bị đột quỵ, chịu di chứng tổn thương não hoặc thậm chí tử vong.
  • Ngừng tim đột ngột
  • Nhồi máu cơ tim
  • Tử vong

Chẩn đoán rối loạn nhịp tim

1. Chẩn đoán rối loạn nhịp tim bằng điện tim (ECG)

Điện tâm đồ có thể giúp xác định nếu cao huyết áp xảy ra do bệnh nền về tim

ECG và Holter điện tâm đồ giúp đo hoạt động tim

Điện tâm đồ (ECG) là phương pháp ghi lại hoạt động điện học của tim bằng hình ảnh đồ thị. Bằng việc đặt các điện cực tiếp nhận ngoài da, ECG có thể phát hiện được các bất thường tại vị trí phát ra nhịp (nút xoang, nút nhĩ thất, cơ tim):

  • Nhịp nhanh hay chậm
  • Nhịp đều hay không đều
  • Phức bộ QRS rộng hay hẹp
  • Có thấy sóng P xoang không 

Phương pháp này giúp chẩn đoán rối loạn nhịp tim. 

2. Chẩn đoán rối loạn nhịp tim bằng Holter điện tâm đồ

Holter điện tâm đồ ghi điện tâm đồ liên tục trong 24 giờ. Phương pháp này sử dụng khi bệnh nhân nghi ngờ rối loạn nhịp mà điện tâm đồ tại một thời điểm không ghi lại được cơn rối loạn.

Máy Holter sẽ phân tích và thống kê lại toàn bộ các bất thường nhịp tim trong vòng 24h và bác sĩ sẽ kiểm tra lại các bất thường đó. 

3. Chẩn đoán rối loạn nhịp tim qua thăm dò điện sinh lý

Đây là phương pháp tân tiến, hiện đại nhất. Điện cực thăm dò sẽ được đưa vào trong buồng tim và ghi lại hoạt động điện tim. Bác sĩ cũng có thể kích thích các vùng cơ tim để gây cơn và quan sát cơn.

Phương pháp này được sử dụng cho các rối loạn nhịp tim hiếm gặp mà ngay cả Holter điện tâm đồ cũng không ghi lại được như các cơn nhịp nhanh hay hội chứng Brugada. 

Siêu âm tim giúp hỗ trợ chẩn đoán

Siêu âm tim giúp hỗ trợ chẩn đoán

4. Chẩn đoán rối loạn nhịp tim hỗ trợ

Để loại trừ các bệnh lý có triệu chứng tương tự, bác sĩ cần thực hiện thêm một xài xét nghiệm khác:

  • Test gắng sức bằng chạy bộ hoặc đạp xe tại chỗ
  • Xét nghiệm bàn nghiêng đánh giá nếu nhịp và huyết áp có thay đổi lúc nằm trên bàn phẳng và khi đứng lên
  • Siêu âm tim quan sát kích thước, cấu trúc và chuyển động của tim
  • Chụp X-quang ngực thẳng để thấy hình ảnh tim
  • Xét nghiệm loại trừ bất thường về tuyến giáp

Điều trị rối loạn nhịp tim

1. Điều trị rối loạn nhịp tim với thuốc

Hoạt động của adenosine đối với tim

Hoạt động của adenosine đối với tim

Điều trị bằng thuốc là phương pháp ưu tiên, bởi các biện pháp can thiệp lên tim có thể gây nhiều biến chứng hoặc gây bệnh tái phát. Bệnh nhân cần sử dụng thuốc trong thời gian dài để giữ nhịp tim bình thường. 

  • Thuốc chống loạn nhịp: dronedaron, sotalol, amiodaron, propafenon
  • Thuốc chẹn beta giúp làm chậm nhịp tim ở bệnh nhân rối loạn nhịp nhanh. Thuốc giúp giảm gánh nặng cho tim nhờ giảm dẫn truyền xung điện tim qua nút nhĩ thất. Một số thuốc thường dùng: atenolol, metoprolol, bisoprolol.
  • Thuốc chẹn kênh canxi như diltiazem, verapamil cũng giúp làm giảm nhipj tim. 
  • Bệnh nhân rối loạn nhịp tim cần sử dụng thuốc chống đông để giảm nguy cơ tai biến mạch máu não. Tuy nhiên, riêng với bệnh nhân rung nhĩ mãn tính, việc sử dụng thuốc sẽ cần đi kèm với xét nghiệm máu định kỳ và xét nghiệm tương tác thuốc, đặc biệt ở người cao tuổi. 
  • Adenosine là thuốc khuyên dùng cho bệnh nhân rối loạn nhịp tim nhanh trên thất. Thuốc giúp giãn mạch và giảm dẫn truyền qua nút nhĩ thất. 
  • Nếu bệnh nhân chống chỉ định với Adenosine hoặc không có phản ứng hiệu quả với Adenosine thì có thể sử dụng Verapamil thay thế. 
  • Digoxin là một thuốc glycoside giúp tăng sức co bóp cơ tim, giảm dẫn truyền xung điện tim qua nút nhĩ thất
  • Nếu bệnh nhân có rối loạn nhịp chậm, cần sử dụng các thuốc tăng nhịp tim như atropine, adrenaline, dopamine và kết hợp đặt máy tạo nhịp tạm thời. 

2. Điều trị rối loạn nhịp tim bằng kỹ thuật bít tiểu nhĩ trái

Đột quỵ được chia ra làm 2 loại chính

Bệnh nhân đột quỵ có thể chỉ định phương pháp bít tiểu nhĩ

Phương pháp này được sử dụng cho bệnh nhân rung nhĩ, nhằm ngăn máu vào tiểu nhĩ và ngăn ngừa biến cố tắc mạch tim. Phương pháp này khuyên dùng cho bệnh nhân rung nhĩ mà không thể sử dụng thuốc chống đông lâu dài do các lý do:

  • Cơ thể không dung nạp thuốc chống đông đường uống
  • Bệnh nhân chảy máu do dùng thuốc chống đông
  • Bệnh nhân không thể tuân thủ lịch uống thuốc chống đông
  • Bệnh nhân đang mang thai
  • Bệnh nhân bị tai biến mạch máu não tái phát

3. Điều trị rối loạn nhịp tim qua cắt đốt qua ống thông

Phương pháp cắt đốt qua ống thông

Phương pháp cắt đốt qua ống thông

Phương pháp cắt đốt qua ống thông (catheter destruction/ catheter ablation) sử dụng một ống thông, luồn từ tĩnh mạch đùi vào buồng tim và phá huỷ phần mô tim nhỏ. Mô tim này là nơi kích thích khởi phát các xung điện bất thường gây rối loạn nhịp tim. Phương pháp này được chỉ định cho các trường hợp nhịp tim không đều, nhịp tim nhanh. 

4. Điều trị rối loạn nhịp tim qua sốc điện chuyển nhịp

Phương pháp sốc điện chuyển nhịp (cardioversion) giúp điều trị các loại nhịp nhanh. Bệnh nhân sẽ được gây mê, sau đó sốc điện để đưa nhịp tim bất thường về lại bình thường. Phương pháp này khuyên dùng cho cấp cứu rối loạn nhịp nhanh có rối loạn huyết động. 

5. Điều trị rối loạn nhịp tim nhờ máy tạo nhịp nhân tạo

Liệu pháp CRT giúp ổn định nhịp tim

Liệu pháp CRT giúp ổn định nhịp tim

Một thiết bị nhỏ tạo nhịp tim sẽ được cấy ghép vào lồng ngực bệnh nhân để giúp tạo nhịp và duy trì nhịp tim bình thường. Phương pháp này được sử dụng trong trường hợp block tim hoàn toàn cũng như một vài trường hợp khác. 

6. Điều trị rối loạn nhịp tim nhờ cấy ghép máy khử rung tim

Máy ICD giúp giữ cho nhịp tim ổn định

Máy ICD giúp giữ cho nhịp tim ổn định

Máy khử rung tim (implantable cardioverter defibrillators – ICDs) là một thiết bị nhỏ khác, tương tự như máy tạo nhịp nhân tạo. Máy này cũng được cấy ghép vào lồng ngực bệnh nhân để theo dõi nhịp tim. Máy có khả năng tạo ra một cú sốc điện ngắn để ngăn chặn nhịp tim bất thường. 

Cách chăm sóc và bảo vệ cơ thể của bạn khỏi các bệnh rối loạn nhịp tim

1. Chế độ ăn uống khoa học

Hãy ăn nhiều rau quả chứa chất chống oxi hoá

Bạn nên ăn nhiều rau củ quả tươi, ăn ít chất béo bão hoà

  • Ăn nhiều trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, rau, củ, quả, đậu, thịt gia cầm (bỏ da)
  • Hạn chế chất béo bão hoà, thay vào đó bằng các chất béo tốt
  • Hạn chế ăn lòng đỏ trứng hay thịt đỏ
  • Hạn chế muối và đường

2. Sinh hoạt lành mạnh

Vừa giải trí vừa tập thể dục giảm cân, thật tuyệt vời!

Bạn nên thường xuyên tập thể dục vừa sức

  • Bạn nên thường xuyên tập thể dục thể thao ở mức độ vừa phải, 30-45 phút mỗi ngày
  • Không hút thuốc lá và không ở gần người hút thuốc lá
  • Giảm cân nếu thừa cân, béo phì
  • Ổn định chỉ số cholesterol và huyết áp
  • Học cách kiểm soát hơi thở và nhịp tim để tự sơ cứu cho bản thân khi triệu chứng nhẹ

3. Khám chữa bệnh

Khi có triệu chứng bất thường, bạn nên đi khám

Khi có triệu chứng bất thường, bạn nên đi khám

Khi nhịp tim tăng nhanh và bạn cảm thấy khó chịu, hãy lập tức ngồi nghỉ và tìm người hỗ trợ. Bạn đừng bỏ qua triệu chứng, dù có nhẹ và thoáng qua. 

Nếu có nghi ngờ bệnh rối loạn nhịp tim, bạn hãy đến các cơ sở y tế gặp bác sĩ tim mạch để được tư vấn và khám bệnh.

Lời kết

Rối loạn nhịp tim là một nhóm bệnh nguy hiểm, cần được theo dõi lâu dài cũng như cấp cứu kịp thời khi cần thiết. Với những thông tin trên, caubinhan.com tin rằng bạn đã nắm được những thông tin cần biết về dấu hiệu, chẩn đoán, và điều trị bệnh rối loạn nhịp tim. Bạn nên chú ý sinh hoạt điều độ, thay đổi lối sống để bảo vệ sức khoẻ tim mạch nhé..

[spoiler title = “Tham Khảo” ]

  • https://www.nhlbi.nih.gov/health-topics/arrhythmia
  • https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/heart-arrhythmia/symptoms-causes/syc-20350668
  • https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/16749-arrhythmia
  • [/spoiler]

    5/5 - (780 votes)
    Xem Thêm:   Mẫu đơn xin học thêm chuẩn nhất dành cho các bạn học sinh